Louise Kleiherenbrink

KUNST EN MEDITATIE

In deze retraite zal ik een lezing houden over de schilderes Paula Modersohn-Becker. Zij leefde van 1876 tot 1907.
In 1898 vestigde zij zich in de kunstenaarskolonie Worpswede even ten oosten van Bremen. Zij sloot daar een hechte vriendschap met de beeldhouwster Clara Westhof,  de dichter Rainer Maria Rilke en de schilder Otto Modersohn met wie zij later in het huwelijk trad. Ook de Nederlandse kunstenaar Bram van Velden leefde er enige tijd en met hem andere kunstenaars die door elkaar en door het relatief lege landschap geïnspireerd werden.
Paula stelde zich ten doel in verf, vormen en kleuren op een zo kernachtig en eenvoudig mogelijke wijze uitdrukking te geven aan de door haar zo diep gevoelde eenheid van de schepping en de daaruit voortvloeiende elementaire verbondenheid van mens en natuur.
Hiervoor is het bijna noodzakelijk dat je tijden van stilte en reflectie in je leven inbouwt.
In de meditatie en in de stilte gaan we het leven anders ervaren. We sluiten ons min of meer af van de ervaringen die van buitenaf steeds via onze zintuigen naar binnen komen. De eindeloze rij van prikkels wordt minder.
Hierdoor kan men soms ervaren dat er juist dan een gevoel van liefde en intimiteit ontstaat voor en met ons leven. Een musicus kan de muziek horen die hij wil componeren of/en spelen.
De beeldhouwer, de dichter en de schilder bespeuren dat er in hun innerlijk beelden ontstaan die erom vragen uitgedrukt te worden.
Om werkelijk kunst te kunnen maken, is het nodig dat men de stilte ingaat. Bij de beeldende kunst maakt het dan niet uit of je een religieus beeld, een portret of een stilleven maakt. Zodra er liefde spreekt uit de vorm die je gekozen hebt, wordt deze vorm bezield en zal het zowel de maker als de toeschouwer ontroeren.

*****

“Kunstwerken zijn van een oneindige eenzaamheiden met niets zo weinig nader te komen als met kritiek. Alleen liefde kan ze bereiken, omvatten en recht doen wedervaren.”

Rainer Maria Rilke

*****

“Of kunst en schoonheid nu werkelijk in staat zijn om betere en sterkere mensen van ons te maken is de vraag.
Maar één ding staat vast: evenals de sterrenhemel herinneren zij ons aan licht, aan orde en harmonie, aan ‘betekenis’ in de chaos.”

Hermann Hesse